Περιγραφή της Καινοτομίας

Τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων αποτελούν καινοτόμο διδακτική και εκπαιδευτική δράση, η οποία συνίσταται στην πιλοτική προσθήκη νέων θεματικών κύκλων εκπαίδευσης στο Νηπιαγωγείο και στο υποχρεωτικό ωρολόγιο πρόγραμμα του Δημοτικού και του Γυμνασίου, αξιοποιώντας μεθόδους διερευνητικής - ανακαλυπτικής μάθησης.

Στόχος των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων είναι η ενίσχυση της καλλιέργειας ήπιων δεξιοτήτων, δεξιοτήτων ζωής και δεξιοτήτων τεχνολογίας και επιστήμης στους μαθητές και στις μαθήτριες, σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου πλαισίου προγράμματος με δομή Ανοικτών, Ζωντανών Προγραμμάτων Σπουδών και Διαδικασιών.

Οι Θεματικοί Κύκλοι των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων προκύπτουν από τους Παγκόσμιους Δείκτες Αειφόρου Ανάπτυξης (περιβάλλον, ευ ζην, ασφάλεια, κοινωνία των πολιτών, σύγχρονη τεχνολογία και επιχειρηματικότητα) και είναι οι ακόλουθοι: Αυτομέριμνα, Οδική Ασφάλεια, Ασφάλεια και πρόληψη, Διατροφή, Σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, Πρόληψη εξαρτήσεων, Ψυχική υγεία, Κλιματική Αλλαγή, Οικολογική συνείδηση, Αειφόρος ανάπτυξη, Φυσικές καταστροφές, Παγκόσμια και τοπική κληρονομιά, Ανθρώπινα δικαιώματα, Εθελοντισμός, Αλληλοσεβασμός και Διαφορετικότητα, Συμπερίληψη, Δράσεις δημιουργικότητας και καινοτομίας, Νεανική Επιχειρηματικότητα, Ρομποτική, STEM/STEAM, Νέες τεχνολογίες, Γνωρίζω τα επαγγέλματα.

Η πρωτοπορία της δράσης έγκειται στο ότι γίνεται διδακτική πραγματικότητα ο θεσμικός εκσυγχρονισμός των προγραμμάτων σπουδών προκειμένου να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της εποχής.

Λόγοι ανάπτυξης της Καινοτομίας

Βασικός λόγος ανάπτυξης των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων είναι η ανταπόκριση σε νέες ανάγκες ώστε η τυπική εκπαίδευση και κατάρτιση να εφοδιάζει τους πολίτες με ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων που ανοίγουν τον δρόμο για την προσωπική ολοκλήρωση και ανάπτυξη, την κοινωνική ένταξη, την ιδιότητα του ενεργού πολίτη καθώς και ο συνδυασμός του γνωστικού πεδίου των Προγραμμάτων Σπουδών με την ανάπτυξη βασικών ικανοτήτων των μαθητριών και των μαθητών με σκοπό τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.

Στόχοι της Καινοτομίας

Βασικοί στόχοι της λειτουργίας των εργαστηρίων είναι οι ακόλουθοι:

1) Η μάθηση μέσω ομαδοσυνεργατικής, δημιουργικής/κριτικά αναστοχαζόμενης διδακτικής μεθοδολογίας, η ενίσχυση δεξιοτήτων ζωής, διαμεσολάβησης και υπευθυνότητας, η ενίσχυση των δεξιοτήτων ψηφιακής μάθησης, τεχνολογίας και προγραμματισμένης αλλά και κριτικής σκέψης των μαθητών.

2) Κάθε μαθητής με το τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης να έχει διδαχθεί έννοιες και σχετικές δεξιότητες από όλες τις ενότητες των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων.

Αποτελέσματα της καινοτομίας

Μέσα από την λειτουργία των εργαστηρίων, έχει βελτιωθεί η μαθησιακή διαδικασία ώστε οι μαθητές, εκτός από τις στοιχειώδεις γνώσεις γραφής και ανάγνωσης, θετικών επιστημών και ξένων γλωσσών, να αποκτούν και να ενισχύουν και εγκάρσιες δεξιότητες και βασικές ικανότητες, όπως οι ψηφιακές ικανότητες, η κριτική σκέψη, η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και η ικανότητα για μάθηση. Σε αυτή τη φάση δεν είναι δυνατή η αποτύπωση ποσοτικών στοιχείων, ωστόσο η ανταπόκριση από τους μαθητές μέχρι σήμερα είναι ιδιαίτερα θετική. Συγκεκριμένα οι μαθητές εκπαιδεύονται σε 6 νέες δεξιότητες και σε 22 νέα γνωστικά πεδία.

Στάδιο σχεδιασμού

Η καινοτομία σχεδιάστηκε από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) από τον Μάρτιο μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2020 σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς καθώς και επιστημονικό προσωπικό του ΥΠΑΙΘ, με τακτικές συναντήσεις δια ζώσης και εξ' αποστάσεως, αξιοποιώντας ερευνητικά στοιχεία για την ωφέλεια ένταξης των εργαστηρίων.

Στο στάδιο αυτό σχεδιάστηκε το εκπαιδευτικό υλικό και οι δραστηριότητες υλοποίησης οι οποίες αναπτύχθηκαν μετά από επιστημονική έρευνα και σε συνεργασία με ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων φορέων. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης για τα πολιτικά δικαιώματα (Γραμματέας Οικογένειας και Ισότητας), ΜΚΟ, διακυβερνητικοί οργανισμοί (Ύπατη Επιτροπή για τους Πρόσφυγες, UNICEF), ινστιτούτα και κέντρα, ιδιωτικοί επιστημονικοί, ερευνητικοί και εκπαιδευτικοί φορείς και τοπικές αρχές.

Για την υποβοήθηση της ανάπτυξης της καινοτομίας, διαμορφώθηκε ειδική ψηφιακή πλατφόρμα, η οποία συμπεριέλαβε προτάσεις εκπαιδευτικών προγραμμάτων ανά Θεματική Ενότητα και Τάξη, προτάσεις εκπαιδευτικού υλικού προς αξιοποίηση, εκπαιδευτικού, οπτικοακουστικού και ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού κα.

Στάδιο πειραματικής εφαρμογής

Με την υπ’ αριθ. πρωτ. Φ.7/79511/ΓΔ4/20-6-2020 ΚΥΑ (Β΄2539) ορίστηκε η πιλοτική εφαρμογή των εργαστηρίων. Κατά την πιλοτική εφαρμογή για το σχολικό έτος 2020-21, ερευνήθηκε η ένταξη των νέων θεματικών κύκλων, εξετάστηκε το ωρολόγιο πρόγραμμα των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων, οι ειδικότητες των εκπαιδευτικών που διδάσκουν τα εργαστήρια, ο τρόπος αξιολόγησης των μαθητών/-τριών και κάθε άλλο θέμα σχετικό. Η πιλοτική εφαρμογή συνοδεύθηκε από επιμορφωτικές δράσεις. Με την ολοκλήρωση της πιλοτικής δράσης και την αποτίμησή της, το ΙΕΠ συνέταξε έκθεση αποτελεσμάτων, γνωμοδότησε ως προς την εισαγωγή τους σε όλες τις σχολικές μονάδες Νηπιαγωγείου, Δημοτικού και Γυμνασίου. Το δείγμα των σχολικών μονάδων που αποτελεί το πεδίο της πιλοτικής εφαρμογής ορίστηκε από το ΥΠΑΙΘ, έπειτα από σχετική εισήγηση από τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, με τα κάτωθι κριτήρια:

- γεωγραφική κατανομή των σχολικών μονάδων, ώστε να αντιπροσωπεύεται όλη η επικράτεια και όλοι οι τύποι περιοχών, αστικών, ημιαστικών και αγροτικών,

- αντιπροσώπευση σχολείων με διαφορετική δυναμικότητα ως προς τον αριθμό των μαθητών/-τριών και εκπαιδευτικών,

- το σύνολο των προτύπων και πειραματικών σχολικών μονάδων. Αναλυτικά, τα βήματα που ακολουθήθηκαν κατά την πιλοτική φάση ήταν: 1) Αναζήτηση και επιλογή σχολικών μονάδων που θα συμμετείχαν στην πιλοτική εφαρμογή, 2) Ενημέρωση Διευθυντών, 3) Αριθμητική αποτύπωση εκπαιδευτικών αναγκών, 4) Επιμόρφωση εκπαιδευτικών, 5) Αξιολόγηση της επιμόρφωσης, 6) Κατάρτιση και συμπλήρωση ερωτηματολογίου εκπαιδευτικών, 7) Υλοποίηση από τα πιλοτικά σχολεία, 8) Καταγραφή εμποδίων και δυσκολιών υλοποίησης, 9) Κατάρτιση Πρακτικού Συλλόγου Διδασκόντων, 10) Υποβολή προβληματισμών των εκπαιδευτικών στον πρώτο μήνα υλοποίησης (Οκτώβριος 2020), 11) Οριστικοποίηση εκπαιδευτικού υλικού και σχεδίων δράσης θεματικών κύκλων, 12) Διενέργεια Εσωτερικού ελέγχου ποιότητας, 13) Διεξαγωγή συναντήσεων ομάδων συνεργασίας και εστίασης (Focus Group) και κατάρτιση εκθέσεων αποτίμησης, 14) Αποτύπωση καλών πρακτικών, υποδειγματικών σχεδίων δράσης και δικτύων σχολείων.

Το ΙΕΠ παραθέτει στους ακόλουθους συνδέσμους στοιχεία για την πιλοτική εφαρμογή: http://iep.edu.gr/images/IEP/skill-labs/2020021/ergastiria_endiamesi_ekthesi_24_12_2020.pdf

Στάδιο εφαρμογής

Κατά την έναρξη του διδακτικού έτους και το αργότερο έως 30 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο του ετήσιου προγραμματισμού της σχολικής μονάδας, πραγματοποιείται ειδική συνεδρίαση του Συλλόγου Διδασκόντων για τον καθορισμό του ετήσιου σχεδίου δράσης της σχολικής μονάδας αναφορικά με τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων. Οι υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί σχεδιάζουν τα αντίστοιχα σχέδια δράσης. Η εκπόνηση του σχεδίου δράσης του τμήματος περιλαμβάνει υποχρεωτικά την υλοποίηση των τεσσάρων (4) Θεματικών Κύκλων με περιεχόμενο σταθμισμένο κατάλληλα ως προς την ηλικία των μαθητών/τριών και δύναται να περιλαμβάνει από 20 ως 28 εργαστήρια συνολικά, δηλαδή 5 έως 7 εβδομάδες ανά Θεματικό Κύκλο. Ενδεικτικές δραστηριότητες αποτελούν: οι κατασκευές, παρουσιάσεις, παιχνίδια, δημιουργία παιχνιδιών, θεατρικό παιχνίδι, οργάνωση έρευνας ή συνέντευξης, συμμετοχή στο εκπαιδευτικό ραδιόφωνο ή στην εκπαιδευτική τηλεόραση, εργαστηριακή δημιουργία εικονικής επιχείρησης, γνωριμία και συνέντευξη κάποιου επαγγελματία ή προσωπικότητας και διοργάνωση εκδηλώσεων. Τέλος, συντάσσεται σχετικό πρακτικό Συλλόγου Διδασκόντων αντίγραφο του οποίου κοινοποιείται στην οικεία Διεύθυνση Εκπαίδευσης. Είναι σημαντικό η κάθε μαθήτρια και ο κάθε μαθητής, με το τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης να έχει διδαχθεί στα Εργαστήρια Δεξιοτήτων έννοιες και δεξιότητες από όλες τις Θεματικές Ενότητες.

Στάδιο διάδοσης

Η καινοτομία διαδίδεται στο εσωτερικό του φορέα με την χρήση εσωτερικού δικτύου επικοινωνίας, με την δημιουργία ενημερωτικών – υπηρεσιακών σημειωμάτων και με την διεξαγωγή σεμιναρίων. Στο εξωτερικό του φορέα διαδίδεται μέσα από την έκδοση της εγκυκλίου για την εφαρμογή των εργαστηρίων, την ιστοσελίδα του Υπουργείου, με τη συμμετοχή σε συνέδρια, εκδηλώσεις, ημερίδες κλπ., τη χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης, την παρουσίαση σε ομάδες εργασίας. Στις 9 Οκτωβρίου του 2020 πραγματοποιήθηκε ημερίδα (Συμπόσιο) για την έναρξη εφαρμογής του προγράμματος.

Συνεργασίες

Το ΥΠΑΙΘ για τον καθορισμό των επιτροπών και των ομάδων εργασίας συνεργάστηκε με το ΙΕΠ. Το εκπαιδευτικό υλικό και οι δραστηριότητες αναπτύχθηκαν σε συνεργασία με πολλούς ενδιαφερόμενους φορείς, οι οποίοι αναφέρονται προηγουμένως.

Χρηματοδότηση και κόστος

Για τον σχεδιασμό των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων απασχολήθηκαν 6 Διοικητικοί Σύμβουλοι και 5 Ειδικοί Επιστήμονες, ενώ οι 42.215 Εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στην επιμόρφωση υπέβαλαν επίσης τις δικές τους προτάσεις και παρατηρήσεις.

Για την λειτουργία των εργαστηρίων απασχολούνται 42.215 εκπαιδευτικοί. Στο πλαίσιο του ωρολογίου προγράμματος του νηπιαγωγείου τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων υλοποιούνται κατά την πρωινή λειτουργία στο χρονικό διάστημα (διδακτικές ώρες) που ορίζεται για τις «Οργανωμένες Δραστηριότητες και διερευνήσεις με βάση το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών και το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ)», τρεις (3) διδακτικές ώρες κατανεμημένες σε δύο (2) με τρεις (3) φορές την εβδομάδα. Για το Δημοτικό Σχολείο οι εκπαιδευτικοί απασχολούνται σύμφωνα με το Ωρολόγιο πρόγραμμα που αναφέρεται στη με αριθ. πρωτ. Φ.7/79511/ΓΔ4/20-6-2020 ΚΥΑ (Β΄2539).

Προκλήσεις και τρόποι αντιμετώπισης κατά το σχεδιασμό, δοκιμή και υλοποίηση

Τα βασικότερα προβλήματα που ανέκυψαν κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του προγράμματος των εργαστηρίων αφορούσαν:

- τον περιορισμένο χρόνο προετοιμασίας,

- τον προσδιορισμό του αριθμού των θεματικών κύκλων και του πλαισίου αξιολόγησης του προγράμματος,

- τον προσδιορισμό των μαθησιακών στόχων για την θεματική της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης,

- την επίλυση αποριών για τα διαδικαστικά ζητήματα και την γραφειοκρατία,

- την ανάγκη για καθοδήγηση σε ότι αφορά τις θεματικές ενότητες σχετικές με Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ).

Η διαχείριση των ανωτέρω προβλημάτων έγινε με 1) Ευελιξία για ανασχεδιασμό του αριθμού των θεματικών κύκλων, 2) Συμφωνία για διεξαγωγή των εργαστηρίων για ένα δίωρο εβδομαδιαία, 3) Συμφωνία σε ενδεικτική θεματολογία για κάθε θεματική ενότητα, 4) Συνεργατική εκπόνηση του σχεδίου διδασκαλίας, 5) Διατμηματικές συνεργασίες.

Εκτίμηση – περιγραφή για τις αναγκαίες συνθήκες επιτυχίας και βιωσιμότητας της καινοτομίας

Αναγκαίες προϋποθέσεις για την επιτυχημένη εφαρμογή των εργαστηρίων είναι:

1) H καταλληλότητα και η επαρκής λειτουργία της πλατφόρμας που έχει δημιουργηθεί για το πρόγραμμα.

2) Τα εγκεκριμένα προγράμματα να καλύπτουν πολυμερώς και επαρκέστατα τις ανάγκες για εκπαιδευτικό και διδακτικό σχεδιασμό.

3) Η ύπαρξη μιας κοινής μεθοδολογίας που θα αποτελεί κοινή βάση για τη δημιουργία διδακτικού σχεδίου και η χρήση πολλών παραδειγμάτων σε όλες τις θεματικές ενότητες.

4) Τα σχέδια δράσης να είναι ευέλικτα και να αξιοποιούν το ήδη σχεδιασμένο, αναρτημένο υλικό της «Πλατφόρμας 21+: Εργαστήρια Δεξιοτήτων».

Εμπειρίες, σκέψεις, διαπιστώσεις

Τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων αποτελούν πράγματι καινοτόμα δράση, η οποία βοηθάει τους μαθητές να αποκτήσουν χρήσιμες δεξιότητες μέσω της διαμόρφωσης ενός σύγχρονου πλαισίου εκπαιδευτικού προγράμματος με δομή Ανοικτών, Ζωντανών Προγραμμάτων Σπουδών και Διαδικασιών.

Κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του προγράμματος, διατυπώθηκαν συστάσεις για ανάγκη αναβάθμισης των προγραμμάτων σπουδών, για εφαρμογή ενιαίου πλαισίου σχεδιασμού των θεματικών ενοτήτων καθώς και για στοχοθέτηση όσον αφορά τις δεξιότητες που αναμένεται να αποκτήσουν οι μαθητές μέσα από την παρακολούθηση των εργαστηρίων. Κατά τη διάρκεια του Συμποσίου στις 9 Οκτωβρίου 2020 κυριάρχησαν μηνύματα έμπνευσης, συνεργασίας, αλλαγής παιδαγωγικού παραδείγματος, οργανωτικής δουλειάς και τονίστηκαν ευκαιρίες δράσης για περαιτέρω αλλαγές στον τομέα της δημόσιας εκπαίδευσης.

Φορέας: Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων- Διεύθυνση Σπουδών, Προγραμμάτων και Οργάνωσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης

Επίπεδο διακυβέρνησης: Εθνικό

Τομέας πολιτικής: Εκπαίδευση

Έτος σχεδιασμού καινοτομίας: 2020

Πεδίο καινοτομίας: Μέθοδοι και μέσα εκπαίδευσης

Τύπος Καινοτομίας: Σχεδιασμός και παροχή υπηρεσιών

Στάδιο Καινοτομίας: Εφαρμογή

Ωφελούμενοι: Ειδικές κατηγορίες: Μαθητές, Εκπαιδευτικά ιδρύματα

Αριθμός ωφελουμένων: Αριθμός ωφελούμενων έτους 2022:  749.768 μαθητές και μαθήτριες


Πηγές Χρηματοδότησης: Εθνικοί πόροι, προϋπολογισμός φορέα



URL: http://iep.edu.gr/el/psifiako-apothetirio/skill-labs

Πόσο χρήσιμη βρίσκεις αυτήν την καινοτομία;

Πάτησε για να βαθμολογήσεις!

Μέση Βαθμολογία 5 / 5. Αριθμός ψήφων: 2

Καμία αξιολόγηση μέχρι στιγμής! Αξιολόγησε αυτήν την καινοτομία.

Πες μας τη γνώση σου για τη συγκεκριμένη καλή πρακτική!

Βοήθησέ μας να βελτιώσουμε αυτήν την δημοσίευση!

Εγγραφείτε στο newsletter
Σε περίπτωση δημοσίου υπαλλήλου, συμπλήρωσε το υπηρεσιακό σου email.